Een wonderlijke ontmoeting: van Lucas 1 naar de toekomst van de democratie.
De verhalen over Jezus van Nazareth in de vier evangeliën zitten vol wonderen. Het Kerstverhaal is daarop geen uitzondering: de komst van de Messias begint al direct met een wonder: de jonge maagd Maria wordt zwanger maar blijft maagd. Haar bejaarde tante Elisabeth beleeft hetzelfde als ze zwanger blijkt van Johannes de Doper: twee onmogelijke zwangerschappen markeren zo het begin van het christendom. Als beide vrouwen elkaar na het wonder ontmoeten, zijn ze uitzinnig van vreugde. Het is het thema van de ‘visitatie’, dat in de renaissance immens populair was onder de kunstenaars.
Laurens ten Kate laat in zijn lezing op 20 december in Het Venster zien hoe deze nadruk op het nieuwe en onverwachte Jacopo da Pontormo in 1528 heeft geïnspireerd tot het schilderen van een heel bijzondere Visitatio. Hij breekt met het realisme van de Renaissance-schilders en presenteert een magische, wonderbaarlijke ontmoeting tussen de vrouwen.
We kijken naar Pontormo’s oude schilderij en de magie van het onverwachte wonder als een commentaar bij onze tijd. Een tijd waarin de democratie steeds meer wordt ondermijnd en schrijvers, kunstenaars en filosofen de lastige vraag stellen wat ‘gemeenschap’ in deze tijd nog kan betekenen. In zijn recente boek Tussen markt en volk gaat Ten Kate daarop in. Mogelijk biedt Pontormo’s Visitatio nieuwe blikrichtingen?
(foto wikipedia)